Ik hoor ik hoor wat jij (niet) zegt

‘Luister eens…’ Het is makkelijk gezegd maar in praktijk soms knap lastig om te doen. Om het echte probleem en belang te achterhalen is het goed om naar de ander te luisteren, het vertelde kort samen te vatten (om te checken of je het goed begrepen hebt) en vervolgens door te vragen. De gesprekstechniek Luisteren Samenvatten Doorvragen (LSD) biedt hiervoor structuur en helpt je om tot de kern van iemands verhaal, vraag of probleem te komen. Deze gesprekstechniek heb ik als psycholoog vaak geoefend en er ook veel training in gegeven aan psychologen in spe. In mijn ervaring is deze gesprekstechniek echter niet alleen in de psychologie van belang, maar ook in het beroepsonderwijs, waar effectieve communicatie één van de belangrijkste succesfactoren is!

 

Je kan deze gesprekstechniek in zeer uiteenlopende situaties toepassen: gesprekken met collega’s, vergaderingen, evaluaties en ook thuis aan de keukentafel. Hoe eenvoudig hij ook mag lijken, het blijkt toch nuttig om hier zo nu en dan bij stil te staan en hem actief te oefenen. Zo kom je er bijvoorbeeld achter dat je de neiging hebt om één van de drie stappen vaak over te slaan, of dat je eigenlijk iets anders verstaat onder het samenvatten. Het aanscherpen van deze gesprekstechniek helpt om te achterhalen wat voor de ander belangrijk is zodat je de ander beter begrijpt, je een oplossing zoekt voor het échte probleem en je tenslotte betere beslissingen kunt nemen.

 

Wat houdt LSD precies in?

 

Luisteren Het luisteren doe je niet alleen met je oren, ook met je ogen ‘luister’ je: hoe zit de ander erbij? Beweegt de ander veel? Wat voor gezichtsuitdrukking heeft hij/zij?

 

Het onderscheid in verbaal en paraverbaal kan helpen om te begrijpen wat je hoort. Verbaal is het gesproken woord. Paraverbaal is de manier waarop het uitgesproken wordt: het volume, trillingen in de stem en het spreektempo.

 

Samenvatten

In een samenvatting geef je kort weer wat volgens jou de essentie is. Hier neem je de regie van het gesprek in handen: het moment waarop je de samenvatting geeft, de toon, de selectie van de inhoud en de richting zijn allemaal factoren waarmee je het gesprek een bepaalde kant op kan sturen. Belangrijk bij het maken van de samenvatting is om de check in te bouwen: klopt jouw samenvatting in de ogen van de ander? Heb je goed gehoord wat de ander heeft gezegd? Zo weet je of je de ander hebt begrepen, krijgt de ander de kans om aan te vullen en schep je tegelijkertijd helderheid in het verhaal dat verteld is.

De samenvatting gaat niet alleen over wat de ander mondeling gezegd heeft, maar ook wat je paraverbaal en non-verbaal opgemerkt hebt. Als de ander bijvoorbeeld met een trillende stem en een tikkende voet vertelt over wat er gisteren tijdens de koffiepauze gebeurde, dan kan je in je samenvatting benoemen dat het de ander zenuwachtig lijkt te maken.

 

Doorvragen

Met de vraag rond je jouw ‘beurt’ in het gesprek af en geef je het woord weer aan de ander. Je wil meer informatie over details, of juist een andere invalshoek uitvragen. Hoe dan ook, je wil meer weten van de ander, dus probeer je vraag open te formuleren. Dat houdt in dat de vraag niet met een ‘ja’ of ‘nee’ te beantwoorden is, maar dat het antwoord meer tekst behelst. Handig om hierbij in je achterhoofd te houden zijn de ‘W-vragen’: start je vraag met wie…, wat…, waar…, of wanneer…? Zo formuleer je je vraag bijna als vanzelf open.

 

Probeer samen met je team ook eens LSD uit!

 

Dit kan je doen door met je team een moment vrij te maken om de LSD gesprekstechniek te oefenen. Mijn ervaring leert dat dit niet alleen meer aandacht voor de kwaliteit van je gesprekken bewerkstelligt, maar ook een leuke ervaring is die het teams nog vaak aanhalen.

Randvoorwaarden zijn:

  • Er is een expert aanwezig die de oefening voorbereidt en leidt: dit kan een medewerker zijn die zich heeft ingelezen en dit eerder heeft geoefend, of een externe trainer.
  • Veilige omgeving: iedereen voelt zich veilig om in de groep te experimenteren met het eigen gedrag.
  • Kies als gespreksonderwerp voor de oefening een onderwerp uit de praktijk waar iedereen wat over zou kunnen vertellen, bijvoorbeeld een ontevreden leerling over zijn lesrooster, de docent die over haar computer moppert of een bezorgde ouder die verhaal komt halen.

 

 

Deze gesprekstechniek kan een onderdeel zijn van de Educate2Work trainingen. Educate2Work kan ook op locatie trainingen in-company verzorgen. Neem contact op voor meer informatie.